Submenu
Tai Chi & Chi Kung
Inleiding
Wat is Tai Chi?
De Houding
De aandacht
De ademhaling
Tot slot
De vorm
Het begrip Chi (Qi)
Chi Kung oefeningen
De vijf elementen

Tai Chi en Chi Kung

Dit hoofdstuk gaat over over Tai Chi en Chi Kung. Start met de inleiding, of maak een keuze uit het submenu hiernaast.
 


 

 

 

bullet3 Inleiding

In het verhaal hieronder spreek ik gemakshalve alleen over "Tai Chi". In mijn lessen geef ik echter zowel Tai Chi als Chi Kung oefeningen. Omdat ik me alleen verdiep in het gezondheidsaspect en de filosofie van deze sport (geen gevechtstechnieken) lopen de Tai Chi en de Chi Kung oefeningen als het ware in elkaar over. De uitvoering van Tai Chi is een vorm die bestaat uit 47 aaneengesloten bewegingen (verkorte vorm) die heel soepel in elkaar overvloeien. Je zou het bijna kunnen zien als een energetische "dans". De Chi Kung oefeningen daarentegen zijn niet gebonden aan een bepaalde vorm. Meestal zijn het losse oefeningen die je lopend of staande kunt uitvoeren. Het verhaal hieronder blijft voor beide echter hetzelfde; het omvat de training van "Chi" (dat betekent "levensenergie"). Met name in de Chi kung oefeningen kun je de energiestroom in je lichaam heel diepgaand beÔnvloeden.

Meer informatie over het begrip "Chi (Qi)" en over Chi Kung oefeningen vindt u op de betreffende pagina's van  mijn website.


 

 


bullet3 Wat is Tai Chi?

Tai Chi is een veelomvattend begrip. Je kunt er boeken vol over schrijven en het is zelfs ook mogelijk om als serieuze beoefenaar je eigen accent in deze sport te leggen. Daarom is het mogelijk dat je bij de beoefening van Tai Chi op de ene school andere technieken zult tegenkomen dan op een andere school.

De officiŽle naam is Tai Chi Chuan (of Taijiquan).. Het woord "Chuan" of "Quan" (spreek uit "Tsjoe-en")  betekent letterlijk "vuist". Daaraan kun je zien dat Tai Chi afkomstig is van een gevechtkunst. Deze bewegingsleer is eeuwenoud. Er zijn veel verhalen in omloop over de geschiedenis van Tai Chi Chuan. Vanuit de opleiding die ik volgde bij de Academie voor Chi Therapie in Roosendaal, kreeg ik het volgende verhaal mee.

Heel lang geleden waren de Chinezen bezig met het ontwikkelen van gevechtstechnieken om zich tegen gevaar te kunnen verdedigen. In China was het gebruik van wapens lange tijd verboden. Om de gevechtstechnieken te verbeteren en te vervolmaken observeerden zij de houdingen en bewegingen van diverse dieren. Bijvoorbeeld van slangen, adelaars, tijgers en apen, ook wanneer zij in gevecht waren. Deze dierbewegingen werden overgenomen en daar waar nodig aangepast. Door er zo intensief mee bezig te zijn ontdekten de mensen dat het dagelijks beoefenen van deze technieken niet alleen maar gunstig effect had op het lichaam (kracht en conditie), maar ook heilzaam werkte op de geest. Mensen voelden zich gezonder en vitaler, waardoor uiteindelijk de aandacht niet meer alleen gericht werd op de verdediging en verbetering van het gevecht, maar ook op de ontwikkeling van technieken die de gezondheid ten goede kwamen.Omdat de gevechtstechnieken bestemd waren voor zelfverdediging, werd in iedere familie de daar ontwikkelde vorm consequent geheim gehouden. Wel werd hij overgeleverd van gezin op gezin binnen een familie en van generatie op generatie. Dat is de reden waarom er in de Tai Chi  zoveel verschillende vormen en stijlen bestaan. De vorm die ik geleerd heb en die ik doorgeef is de verkorte vorm van de Yang-stijl. Deze bestaat uit 47 bewegingen en is ontwikkeld door Chen Man Ching. Hij vereenvoudigde de lange ingewikkelde vorm van de Yang-stijl (bestaande uit 128 bewegingen) waardoor deze toegankelijker werd voor de westerse mens.

Tai Chi betekent letterlijk “het hoogst bereikbare”. Dat betekent natuurlijk niet dat je in staat van verlichting bent wanneer je een paar jaar Tai Chi beoefent. Wat de Chinees hier doorgaans mee bedoelt is het in harmonie brengen van de yin en yang krachten: de aardse en de hemelse energie. Deze energie is overal aanwezig. In de kosmos, in de natuur, maar ook in de mens. Wanneer deze energie bij de mens in balans is, is het lichaam gezond en is de geest rustig en ontspannen. Yin en yang zijn twee tegengestelde krachten die het leven bepalen. Maar het zijn tegenstellingen die elkaar nodig hebben en die elkaar aanvullen. Het ťťn kan niet bestaan zonder het andere. Zonder dag bestaat er geen nacht. Zonder ziekte bestaat er geen gezondheid, zonder boven bestaat er geen onder. De langzame bewegingen van de Tai Chi en Chi Kung werken harmoniserend op deze yin en yang krachten, waarvan een preventieve werking op de gezondheid uitgaat.



Zoals al eerder vermeld betekent het woord Chi letterlijk “energie”. Tai Chi onderscheidt zich van andere sporten doordat hier heel bewust gewerkt wordt met levensenergie. (Veel Oosterse sporten werken overigens met deze energie). Dit is voor westerlingen vaak nog een moeilijk begrip, omdat het “energetische” niet zichtbaar is. Als het niet zichtbaar is, wordt het al snel “zweverig” genoemd, maar dat berust op een misverstand. Een sport als Tai Chi zet je letterlijk met beide benen op de grond.

Net zoals het bloed via de aderen door ons lichaam stroomt, verplaatst de energie of Chi zich via de meridianen, ook wel energiebanen genoemd. Een mens heeft 14 paar hoofdmeridianen in zijn lichaam. Deze energiebanen zijn niet zichtbaar, maar dat ze werkelijk bestaan is inmiddels door wetenschappelijk onderzoek en door succesvolle behandelmethoden via acupunctuur onomstotelijk bewezen. Meridianen staan in verbinding met onze organen en het is de energie afkomstig van de meridianen die de organen levend en gezond houdt. Energie wordt gevormd door ons voedsel, door zuurstof en door oefening. Iedere beweging in de Tai Chi en Chi Kung is zo uitgekiend dat het werkt op een bepaalde meridiaan of een groep van meridianen, waardoor de energiestroom wordt beÔnvloed. Blokkades worden opgeheven; een te sterke stroom wordt gekalmeerd en een te zwakke stroom wordt gestimuleerd.

Leven onder hoogspanning, drukte en bezigheden die de aandacht van onszelf afleiden, kunnen zorgen voor een disbalans in deze energiestroom. Ons lichaam geeft dit al snel aan, bijvoorbeeld door gespannen nek- en schouderspieren, slaapstoornissen, wisselende stemmingen of een gevoel van malaise.

Door dagelijks Tai Chi te beoefenen wek je de “Chi” (energie) op. Hoe meer energie je opwekt, des te beter is de invloed op je bloedsomloop, je spijsvertering en je zenuwstelsel. Doordat je organen beter gaan functioneren, verdwijnen uiteindelijk veel vage klachten zoals bijvoorbeeld stress, slapeloosheid, concentratieproblemen en hoge bloeddruk.

De oefening beÔnvloedt ook de psyche. Het is heel goed mogelijk dat psychische blokkades en traumatische ervaringen zich door middel van spierspanningen vastzetten in het lichaam. Soms zijn het pijnlijke emotionele jeugdervaringen die verdrongen werden omdat ze voor een klein kind te overweldigend waren. Vaak is dat de bron van veel vage klachten en andere ziekteverschijnselen. Tijdens de oefening is het mogelijk dat deze ervaringen zich weer in lichte vorm zullen openbaren. Emoties als woede, pijn, angst, verdriet, stress en agressie, maar ook luiheid en verveling kunnen de kop opsteken. Veel mensen haken af wanneer ze  op dit punt terecht komen, omdat ze, nog maar nauwelijks bewust van deze gevoelens, onrust en onlust ervaren. Ik kan dit niet vaak genoeg herhalen om juist dan door te zetten en indien nodig hulp te zoeken. Praat er over met een vertrouwd persoon. Ook bij mij of bij andere reeds gevorderde groepsleden zul je herkenning vinden. De klachten zullen uiteindelijk minder worden en je zult je steeds sterker en krachtiger gaan voelen. Je krijgt een gezonde eetlust en je geest wordt weer rustig en ontspannen.

Om dit via de oefening te bereiken zijn drie dingen erg belangrijk:

opsommingsteken Houding
opsommingsteken Aandacht
opsommingsteken Ademhaling

Daarbij mogen we zeker niet vergeten: een ijzeren discipline  en doorzettingsvermogen, beginnend met 5 minuten oefenen per dag. In mijn beleving is dit laatste nog altijd het moeilijkste.

bullet3 De houding

Door een verkeerde houding blokkeer je de energiestroom. Een voorbeeld is het staan met overstrekte knieŽn, met een holle rug of met opgetrokken schouders. Iedere spanning in het lichaam blokkeert een goede doorstroming van de Chi. Tijdens de les leer je de basishouding voor het goed uitvoeren van de bewegingen. Het is in het begin heel moeilijk om tijdens de oefening de juiste basishouding te blijven handhaven, omdat hij nog heel onnatuurlijk aanvoelt.

Ook je balans is heel belangrijk. Is je lichaam niet in balans, dan heb je extra spierspanning nodig om in evenwicht te kunnen blijven. Daardoor creŽer je onbewust weer onnodige spanning elders in het lichaam.

Zie ook: >>

opsommingsteken T'ai Chi Ch'uan Ching
door Chang San-feng
opsommingsteken Uiteenzetting van Opvattingen over het Uitvoeren van de Dertien Houdingen
door Wu Yu-hsiang
opsommingsteken Lied van Vorm en Functie
door Cheng Man-ch'ing
opsommingsteken Lied van de Dertien Houdingen
a
uteur onbekend

 


 

bullet3 De aandacht

Aandacht is nodig om je bewust te worden van jezelf en van je lijf. Door de trage bewegingen in de oefening ben je in staat om nauwkeurig bijna ieder onderdeel met volle aandacht te volgen. Ook dit is een belangrijk onderdeel van de les. De bewegingen op zich zijn vrij simpel en voor het lichaam eenvoudig uit te voeren. Maar de coŲrdinatie en het aan elkaar rijgen van de bewegingen, uitgevoerd in de juiste houding, maken het de beginner soms heel moeilijk. Je hebt echt al je aandacht en concentratie nodig om alles in de gaten te houden en geen “fouten” te maken. Dit heeft weer als gevolg dat zonder het te beseffen je concentratievermogen zich in de loop van de tijd aanmerkelijk verbetert. Door het scherpen van je concentratievermogen ben je eerder in staat om in contact te komen met je gevoelens, zodat je uiteindelijk niet alleen vanuit je rationele geest het leven benadert, maar ook vanuit een diepe innerlijke beleving. Deze staat nog altijd dichter bij je ware zelf en biedt een bevredigender levenskwaliteit.

Veel mensen en zeker de westerlingen, zijn zich over het algemeen niet zo bewust van hun lichaam. In de oefening merk je al gauw dat je veel meer spieren gebruikt dan werkelijk nodig is.

Er zijn in deze sport ook een aantal eenvoudige oefeningen die kunnen demonstreren hoe summier ons lichaamsbewustzijn is. Het lichaam doet eenvoudigweg niet wat wij op dat moment zouden willen. Hierin ontdek je de disbalans tussen geest en lichaam.

Tijdens de oefening word je spelenderwijs bewust van je lichaam en ga je merken hoe je beweegt in je dagelijkse leven. Je zit bijvoorbeeld te lezen en je hebt niet door dat je constant je schouder- en nekspieren aangespannen houdt. Ook kan het bijvoorbeeld gebeuren dat je tijdens het eten gebruik maakt van je schouderspieren. Waar komt af en toe toch die hoofdpijn vandaan vraag je je dan af ….?

bullet3 De ademhaling

Een juiste ademhaling is erg belangrijk voor de ontwikkeling van “Chi”. De ademhaling voorziet alle organen van verse zuurstof en beÔnvloedt als zodanig de gehele stofwisseling. Er bestaan diverse ademhalingstechnieken, waarvan de buikademhaling ťťn van de meest bekende is. Maar ook in de buikademhaling bestaan verschillende technieken. De ademhaling die ik tijdens de lessen aanreik heet de embryonale ademhaling, toegepast op de boeddhistische manier.

bullet3 Tot slot

Tai Chi kan uitgevoerd worden als een 3-voudige kunst. Gezondheidskunst, Gevechtskunst, en Levenskunst. Zoals ik al eerder vermeldde, besteed ik in mijn lessen geen aandacht aan de gevechtstechnieken. Het is om deze reden dat ik op deze website consequent spreek over Tai Chi (of Taiji) en niet over Tai Chi Chuan (Taijiquan). Chuan of Quan betekent immers vuist. De gezondheidsoefeningen staan bij mij centraal en spelenderwijs krijgen wij ook nog te maken met de levenskunst, de filosofie die achter deze sport steekt.

zie ook >>

opsommingsteken stijlen en variaties in Tai Chi Chuan
opsommingsteken galerij van afbeeldingen
opsommingsteken Het begrip Chi (Qi)
opsommingsteken Chi Kung oefeningen
 
opsommingsteken

Taijiquan website van Kees Visser

opsommingsteken

de website van de Stichting Taijiquan Nederland

opsommingsteken

de website van het Centrum voor Natuurlijke Gezondheids Ontwikkeling (CNGO), die onder meer de BOCAM beroepsopleiding verzorgt

 

 

 

 



© Copyright
Hedy Miranda-www.TaiChiKung.nl